Mamy dwa rodzaje czosnku: czosnek wiosenny inaczej czosnek jary oraz czosnek zimowy inaczej czosnek ozimy. Ten pierwszy sadzi się wczesną wiosną, ten drugi późną jesienią i zimuje w gruncie. Jeżeli uprawiamy czosnek wiosenny to wiedzieć należy, że czosnek jary daje nieco niższy plon, niż czosnek zimowy, jednak to ten pierwszy lepiej i dłużej się przechowuje.
O tym jak sadzić, pielęgnować i kiedy zbierać czosnek zimowy przeczytacie tutaj:
Kiedy sadzić czosnek wiosenny
Najlepszym terminem sadzenia czosnku wiosennego jest wczesna wiosna, czyli koniec marca, początek kwietnia. Ziemia powinna być już dobrze rozmarznięta i nie może to być wiosenne błoto, bo czosnek za nadmierną wilgocią nie przepada, szybko wówczas zaczyna gnić. Najlepiej wybrać do tego słoneczny, suchy i w miarę ciepły dzień i dobrze by było by w kolejnych nie zapowiadano silniejszych przymrozków.
Wiedzieć należy, że im później zostanie zasadzony czosnek, tym plon będzie niższy, dlatego najpóźniej sadzi się go 10 kwietnia.
Jak sadzić czosnek wiosenny
Czosnek wiosenny sadzi się w rzędach co 20 cm, w odległości 7 cm ząbek od ząbka. Optymalna głębokość to około 3 cm. Ziemia powinna być dobrze przekopana, spulchniona i odchwaszczona.
Najlepsze do sadzenia są ząbki duże i średnie, świeżo rozdzielone by nie okazały się zbyt suche. Te małe lepiej jest wykorzystać w kuchni, bo czosnek albo wcale z nich nie wyrośnie, albo główki będą bardzo małe, a ząbki w nich jeszcze mniejsze, więc szkoda zachodu.
Czosnek jary – pielęgnacja
Uprawę czosnku należy systematycznie odchwaszczać. Ważne jest również by uprawę czosnku jarego systematycznie nawozić, a to dlatego, że czosnek potrzebuje sporo składników pokarmowych, by wyrosnąć. Oczywiście najlepszymi nawozami są te organiczne: obornik i kompost. Czosnek powinno się sadzić dwa lata po zastosowaniu obornika, natomiast kompost będzie idealny w roli świeżo zapodanego nawozu. Można go wymieszać z wierzchnią warstwą ziemi, ale również można nim ściółkować podłoże.
Czosnek jary można również podlewać wodą z dodatkiem biohumusu. By dostarczyć naturalnego azotu można ściółkować czosnek jary świeżo skoszoną trawą, a gdy będzie ona wymieszana z listkami koniczyny, tego azotu będzie jeszcze więcej.
Kiedy wykopywać czosnek wiosenny
Tu nie można mówić o konkretnych datach. Wykopywanie czosnku wiosennego powinno odbywać się wówczas, gdy dojrzeje. A świadczy o tym wygląd ich liści. Jeśli 50-60% liści pożółkło i zaschło, czas na wykopanie czosnku. Zawsze też można palcem odkryć nieco ziemię i sprawdzić.
Bo czas dojrzewania czosnku zależy od kilku czynników:
- od odmiany czosnku wiosennego – są odmiany dojrzewające już w lipcu, a te późniejsze nawet z końcem sierpnia,
- od terminu sadzenia – im później zasadzony czosnek tym później zbiory, a sadzenie po terminie to skrócenie czasu na dojrzewanie i marniejsze zbiory,
- od ilości wody – zbyt mała ilość wody w trakcie wegetacji to wcześniejsze zasychanie liści, a co za tym idzie słabsze zbiory,
- od panujących warunków atmosferycznych – dużo słońca, optymalne opady, temperatura, mają duży wpływ na proces dojrzewania czosnku,
- od nawożenia – pamiętać należy by pod koniec okresu wegetacji nie zasilać czosnku azotem, będzie bowiem wypuszczał kolejne zielone liście, a główka rosnąć nie będzie
Czas wykopywania czosnku ma duże znaczenie. Jeśli czosnek będzie za krótko w ziemi, główki, a co za tym idzie i ząbki będą niewyrośnięte. Jeśli będzie za długo, główki zaczną się pod ziemią rozpadać. Może być tak, że chcemy go wyrwać i zostaniemy z wiązką liści w dłoni, a główka zostanie pod ziemią. Takiego rozpadniętego czosnku nie da się w całości długo przechowywać. Nie trzeba go jednak od razu zużywać, jest kilka sposobów na jego przechowanie:
Żeby główka podczas wyrywania czosnku nie została pod ziemią, czosnek wykopuje się używając do tego wideł. Najlepiej robić to w słoneczny, suchy dzień rano i po wykopaniu i otrzepaniu z ziemi pozostawić warzywa na grządce by obeschły w słońcu. Następnie brudne, wierzchnie łuski się zdejmuje i albo zostawia liście i plecie się z nich warkocze albo spina w pęczki, albo liście się obcina zostawiając kilkucentymetrowy pęd, a czosnki układa się w skrzyneczkach w suchym i przewiewnym miejscu.
Barometrem dojrzewania czosnku są jego liście, jeśli większość usycha, to czas na zbiory, niezależnie od tego jaka jest data w kalendarzu. Bo widać był jakiś powód, że czosnek przedwcześnie dojrzał, choć nie oznacza to równocześnie, że jest okazały.
Odmiany czosnku wiosennego
Jeśli chodzi o dostępność u nas czosnku jarego, to szału nie ma. Zarejestrowane są bowiem dwie jego odmiany:
- czosnek wiosenny 'Jarus’ – odmiana średnio wczesna, o białych główkach na które składają się różnej wielkości ząbki, waży 20-40 gram
- czosnek wiosenny 'Cyryl’ – polska, stara, średnio wczesna odmiana, w jednej główce o kremowej łusce znajduje się nawet do 20 luźno ze sobą złączonych ząbków, idealny do długiego przechowywania
- czosnek wiosenny 'Jankiel’– odmiana średnio wczesna, ważąca do 40 g, ząbki ściśnięte, okryte białą, mocno przylegającą łuską
- czosnek wiosenny 'Latowicki’ – jest to odmiana średnio wczesna o średniej wielkości główkach (ok. 50mm), łuska biała z charakterystycznym przyrostem, ząbki ściśle do siebie przylegają i jest ich ok. 15 sztuk, czosnek ten ma wyjątkową moc wśród czosnków, dlatego jest idealny do przetworów, do celów leczniczych i na nalewki
Fot. główna: depositphotos.com
