Strona Główna OgródWarzywnik Najpopularniejsze odmiany marchwi

Najpopularniejsze odmiany marchwi

autor Ogarnij Ogród

Marchew należy do czołówki warzyw, które spożywamy. Nic dziwnego, jej walory smakowe, cenne właściwości odżywcze i niewielka ilość kalorii sprawiają, że jest ona ulubienicą każdego kucharza, dietetyka i tych na diecie. A która marchew jest najlepsza? Oczywiście ta z własnej, ekologicznej uprawy. Poznaj te najpopularniejsze odmiany marchwi, te mniej znane, te o dziwnej barwie i dziwnych kształtach :-)

Właściwości marchwi

Właściwości odżywcze i prozdrowotne marchwi są nie do przecenienia. Warzywo to jest bogate w witaminy (B1, B2, B6, C, PP, E, i K) a także w sole mineralne (potas, wapń, jod, fosfor, miedź i żelazo).

Spożywanie korzenia działa wzmacniająco i bakteriobójczo a także ma zbawienny wpływ na wzrok. W marchwi jest dużo beta-karotenu (prowitamina A) a ten ma silne działanie antyoksydacyjne, wzmacnia układ immunologiczny i ma wpływ na obniżenie poziomu cholesterolu we krwi. A to jeszcze nie wszystko. Spożywanie marchwi, która jest bogata w mikro- i makroelementy a także flawonoidy opóźnia procesy starzenia, poprawia jakość paznokci i włosów. 

Bardzo wartościowy jest również olej z nasion marchwi. Zawiera substancje chroniące serce, wątrobę oraz mózg. On również obniża poziom cholesterolu a także wykazuje działanie przeciwgrzybicze i przeciwbakteryjne. Zawierając aż 80% kwasu oleinowego posiada właściwości regenerujące. Jest składnikiem kosmetyków do opalania i olejków brązujących.

Uprawa marchwi

Marchew ma dość długi okres wegetacji, sieje się ją więc jako plon główny. Kocha słońce, trzeba jej więc zapewnić słoneczne stanowisko. Podłoże powinno być piaszczysto-gliniaste, dobrze przepuszczalne z dużą zawartością próchnicy o odczynie lekko kwaśnym. 

Marchew wysiewa się wprost do gruntu a terminy siewu uzależnione są od odmiany. Te wczesne i średnio wczesne wysiewa się pod koniec marca i w kwietniu, będą one gotowe do zbiorów latem. Te, które zbiera się jesienią, wysiewa się w maju i na początku czerwca. 

Nasiona sieje się w rzędach co ok. 20 cm na głębokość 1-2 cm. Jak tylko wzejdą siewki trzeba uprawę obficie podlewać (jeśli nie pada), na bieżąco odchwaszczać i spulchniać międzyrzędzia. Ostatni zbiór marchwi musi być przeprowadzony zanim nastaną przymrozki. 

Kryteria podziału odmian marchwi

Są różne kryteria podziału marchwi i dzięki nim możemy wybierać te odmiany, które są dla nas najbardziej odpowiednie. I tak odmiany marchwi dzielone są ze względu na:

Długość okresu wegetacyjnego marchwi

  • wczesne – charakteryzuje je szybki wzrost i wybarwienie korzenia, ale niska waga (do 100 g), okres wegetacji 80-110 dni,
  • średnio wczesne – wytwarzają średniej wielkości korzenie (16-20 cm), okres wegetacji 110-120 dni,
  • średnio późne – wytwarzają duże korzenie, okres wegetacji 120-140 dni,
  • późne – wytwarzają  bardzo duże korzenie, przeznaczone są dla przetwórstwa i do przechowywania, okres wegetacji 140 do 160 dni.

Typ korzenia marchwi

  • Berlikum – wyrównana średnica korzenia na całej długości,
  • Nantejski – odmiany bardzo odporne na wysokie, temperatury i suszę oraz na mączniaka prawdziwego,
  • Flakkee – korzenie stożkowe i gładkie, do uprawy przemysłowej.

I to te wyżej wymienione najczęściej uprawia się w Polsce, ale jest ich aż 9, pozostałe to: Imperator, Amsterdamski, Kuroda, Mini, Parmex, Chantenay.

Wielkość i kształt korzenia spichrzowego marchwi

  • stożkowaty
  • kulisty
  • owalny
  • wrzecionowaty
  • cylindryczny

Długość ich wszystkich mieści się w przedziale  od 4 do 35 cm, a ich średnica między 3 a 7 cm.

Temperatury w uprawie marchwi

Na cały okres wegetacji marchwi bardzo duży wpływ ma temperatura otoczenia. To ona w dużej mierze kształtuje wysokość plonów, ale ma również wpływ na kolor i kształt korzeni. A zatem temperatura a marchew:

  • 4-6°C – w takiej temperaturze marchew zaczyna kiełkować
  • -4°C – siewki wytrzymują taką temperaturę
  • 5-35°C – w takiej temperaturze może rosnąć marchew
  • 18°C – optymalna temperatura dla wzrostu marchwi
  • 15-21°C – rosnąc w tym zakresie temperatur marchew będzie miała optymalny kształt
  • 12-13°C – zbyt niska temperatura – korzenie będą wydłużone i cieńsze
  • powyżej 24°C – zbyt wysoka temperatura – korzenie będą krótsze i grubsze
  • znacznie przekraczająca 25°C – przyczynia się do znaczącego spadku plonów

Odmiany marchwi: podział ze względu na długość okresu wegetacyjnego

Poczatkujący ogrodnik myśli sobie, że bycie marchwią wczesną albo późną zależy do pory roku, ale to nie do końca tak jest :-) Chodzi tu o długość wegetacji, czyli ilość dni, których potrzebuje dana odmiana marchwi, żeby od momentu wysiania znaleźć się na naszym stole. Marchew wczesna to tempo ma bardzo szybkie, bo często już po dwóch miesiącach z kawałkiem jest w pełni dojrzała. I wcale nie oznacza to, że skoro jest „wczesna” to możemy ją wysiewać tylko wczesną wiosną. Spróbujcie poeksperymentować i potraktujcie ją choćby jako poplon i wysiejcie w lipcu :-) Do przechowywania się nie nadają za bardzo, ale do schrupania wprost z ogródka jak najbardziej :-)

Odmiany marchwi wczesnej

Odmiany marchwi wczesnej
ODMIANAOKRES WEGETACJITERMIN WYSIEWUUWAGI
Allyance F1ok. 100 dnipoczątek III – koniec Vbardzo odporna na choroby, nie zielenieje, przy późniejszych wysiewach majowych polecana do przechowywania, Bardzo gładka, wyrównana, o atrakcyjnym wyglądzie i bardzo smaczna, do zbioru na pęczki
Amsterdam 290-110 dnipołowa III – koniec Vmiąższ soczysty, słodki, bardzo smaczny, do bezpośredniego spożycia, bardzo plenna
Bermuda F1104 dniSiew pod osłonami:
10 III- 10 IV

Siew gruntowy:
10 IV- 30 VI
odmiana b. wczesna wystarczy przykryć agrowłókniną uprawę na otwartym gruncie, idealna na surówki i soki, nie zielenieje, doskonała jako poplon
Jerada F185-90 dnipoczątek III – koniec V najwcześniejsza odmiana na rynku na zbiór pęczkowy i do bezpośredniego spożycia
Kamila F1100 dniod 10 III
do 10 IV
wysoka zawartość cukrów i karotenu, dlatego doskonała dla dzieci (soki, surówki), polecana na zbiór pęczkowy, pierwsze plony już w czerwcu, wystarczy tylko okryć uprawę w gruncie
Kinga F1110 dnipoczątek III
do 10 IV
nie kumuluje azotanów, jest więc idealna dla dzieci, idealna na przetwory; można wysiać już późną jesienią zanim zamarznie ziemia, na wczesny zbiór
Krakowia F1110 dniod 10 III
do 10 IV
wysoka zawartość cukrów i karotenu, na zbiór pęczkowy, do bezpośredniego użycia i na przetwory
Laguna F1ok. 90 dnipołowa II – połowa VIItworzy równe, cylindryczne korzenie, nie zielenieje, do zbioru na pęczki
Nagasaki F195 dnisiew pod osłony: cały IIIodmiana b. wczesna wystarczy przykryć agrowłókniną uprawę na otwartym gruncie, idealna do zbioru na pęczki, równe korzenie
Nominator F196 dnisiew pod osłony: cały IIIodmiana b. wczesna wystarczy przykryć agrowłókniną uprawę na otwartym gruncie, idealna do zbioru na pęczki, równe korzenie, odporna na jarowizację

Odmiany marchwi średnio wczesnej

Odmiany marchwi średnio wczesnej
ODMIANAOKRES WEGETACJITERMIN WYSIEWUUWAGI
Fidra F1115-120 dnipołowa III – koniec VIwysoka tolerancja na choroby grzybowe, idealna do przetworów i jako susz
Galicjado 120 dnipołowa III – połowa IVna zbiór letni i jesienny, dobrze się przechowuje, idealna do produkcji soków, surówek i innych przetworów, głównie z przeznaczeniem dla dzieci.
Karotela100-110 dnipoczątek IIIsoczysta, słodka smaczna, idealna na przeciery, soki i do bezpośredniego spożycia, zawiera dużą ilośc karotenu
Lenka115-120 dnipołowa III – połowa Vpóźne zbiory nadają się do przechowywania, odmiana o dużej zawartości cukrów
Nantes 3110-120 dnipołowa III – połowa Vmocne wybarwienie, równe korzenie, wysiewy późniejsze nadają się do przechowywania
Nantes 5 Fanta100-110 dnipołowa IV – koniec Vbardzo plenna, nie ma tendencji do rozwidlania się, bardzo niska skłonność do gromadzenia azotanów, idealna na soki i przetwory dla dzieci
Nantes 5 Fantazja112 dnipołowa IV – połowa VIbardzo plenna, wczesny zbiór do pęczkowania, późny do przechowywania, idealna do bezpośredniego spożycia
Purple Hazeok. 110 dnikoniec III – 10 Vkorzenie zawierają m.in. zwiększoną ilość lykopiny chroniącej przed wolnymi rodnikami
Rumba F1100-120 dnipołowa III – połowa V

początek XI – koniec XII (jeśli nie zamarzła ziemia)
do uprawy pęczkowej, do bezpośredniej konsumpcji, do krótkiego przechowywania, można ją wysiewać w tunelu jesienią, wysoka zawartość cukrów sprawia, że jest wyśmienita na soki
Senior F1do 120 dnipoczątek III – koniec IVznakomita do bezpośredniego spożycia w postaci surówek, soków oraz do gotowania i duszenia

Odmiany marchwi średnio późnej

Odmiany marchwi średnio późnej
ODMIANAOKRES WEGETACJITERMIN WYSIEWUUWAGI
Deep Purpleok. 135 dnipołowa III – koniec IVdo bezpośredniego spożycia lub krótkiego przechowywania, korzenie barwy purpurowej
Polka120-140 dnipoczątek IV – koniec Vpowszechna w uprawie ze względu na dużą plenność i niewielkie wymagania, do bezpośredniego spożycia, długiego przechowywania i mrożenia, słodka i smaczna, nie kumuluje azotanów
Alfa F1110-130 dnipołowa III – połowa IVnadaje się na zbiór pęczkowy, bardzo plenna, idealna do bezpośredniego spożycia i na przetwory
Nantejska Polanado 130 dnipoczątek IV – koniec Vdo spożycia bezpośredniego, deserów, ciast, zup, placków, surówek, soków, można ją gotować, mrozić, suszyć, dusić i smażyć
Berlikumer 2 (Berło)120-130 dnipołowa III – połowa IVintensywna pomarańczowo- czerwona barwa, na jesienny zbór, do przechowywania, do bezpośredniego spożycia, do przetwarzania, bardzo plenna
Neptun F1do 130 dnipoczątek IV – koniec Vnie mają tendencji do zazieleniania wysoka zawartość cukrów i karotenu, intensywnie pomarańczowa, do bezpośredniego spożycia, do zup, sosów, doków, późny zbiór idealny do przechowywania
Maestro F1120-130 dnipoczątek IV – koniec Vbardzo dobra tolerancja na popularne choroby marchew, idealna do bezpośredniego spożycia i na soki
Broker F1ok. 120 dnipołowa III – połowa IVdo spożycia przez cały rok w postaci surowej, gotowanej i na soki. do bezpośredniego spożycia i przechowywania
Afrook. 130 dnipołowa III – połowa IVdo bezpośredniego spożycia, do przechowywania, polecana do produkcji suszu
Kongook. 120 dnipołowa III – połowa IVdo uprawy na redlinach, do bezpośredniego spożycia, do przechowywania, duża zawartość cukrów i karotenu, na przeciery i na soki

Odmiany marchwi późnej

Odmiany marchwi późnej
ODMIANAOKRES WEGETACJITERMIN WYSIEWUUWAGI
Autumn King 2140-160 dnipoczątek III –koniec Videalna do przechowywania, doskonała na soki, surówki i przetwory dla dzieci, bogactwo witamin i karotenu
Berlikumer 2140-160 dnipołowa III do koniec V

zbiór jesienny: połowa IX – połowa XI
ciemnopomarańczowa, dobrze się przechowuje, bardzo dobra w smaku, idealna do uprawy w skrzyniach, bardzo plenna
Blankaok. 160 dnipołowa III – połowa IVdo bezpośredniego spożycia, na soki i mrożonki, do długiego przechowywania
Darina137-142 dnipoczątek IV – koniec Vbardzo duże plonowanie, do długotrwałego przechowywania, bardzo duża odporność na pękanie korzenia
Dolanka140-160 dnipoczątek III – koniec Vświetna do przechowywania, mrożenia, przetworów, bardzo plenna, duża zawartość cukrów i karotenu
Eskimo F1150-160 dnicały Vodporna na niskie temperatury, bardzo plenna, odporna na plamistość zgorzelową korzeni marchwi, do zup i sosów, do bezpośredniego spożycia, doskonała do cista marchewkowego, do suszenia, na przetwory i soki
Flakkese 2140-160 dnipołowa III do koniec V

zbiór jesienny: połowa IX – połowa XI
bardzo plenna, przydatna do bezpośredniego spożycia, konserwowania i mrożenia, późny wysiew można przechowywać
Karlena130-150 dnipołowa III do połowy Vintensywnie pomarańczowa, bardzo słodka, do bezpośredniego spożycia, przechowywania, przetwarzania
Koral140-150 dnipoczątek IV – połowa Vna soki, przetwory, do mrożenia, późny siew nadaje się do przechowywania
Olympus160-170 dnipoczątek III –koniec IVbardzo późna odmiana idealna do długotrwałego przechowywania, ciemnopomarańczowe do czerwonych korzenie, idealna na soki i przetwory

Nietypowe odmiany marchwi

Nietypowe odmiany marchwi
ODMIANAOKRES WEGETACJITERMIN WYSIEWUUWAGI
Deep Purple F1ok. 135 dnipoczątek III – koniec Vodmiana średnio późna, kolor intensywnie fioletowy, do bezpośredniego spożycia, do krótkotrwałego przechowywania, zawiera dużą ilość luteiny
Gold Nugget130-140 dnipołowa IV – koniec Vodmiana późna, barwa jasnożółta, bardzo słodka, twarde korzenie bez tendencji do pękania, do bezpośredniego spożycia
Jaune du Doubs140 dnipod osłonami:
początek III

w gruncie:
połowa IV – połowa V
odmiana późna, barwa jasnożółta, delikatny słodkawy miąższ, mniej słodka od tradycyjnej, jest w stanie okryta przezimować na grządce
Mercado de Parisok. 80 dnicały III odmiana wczesna, małe, okrągłe o średnicy ok. 4 cm, nie kumuluje azotanów, bardzo słodka, do bezpośredniego spożycia, do gotowania, na przetwory, jako dekoracja
Pariser Markt70-80 dnipoczątek III – koniec VIodmiana bardzo wczesna, tworzy okrągłe korzenie wielkości dużej rzodkiewki, intensywna barwa korzenia, bardzo smaczna, słodka, bogactwo karotenu i cukrów, idealna do podawania w całości, do marynat bez krojenia
Purple Haze100-110 dnipoczątek III – koniec IVodmiana średnio wczesna, kolor fioletowy, bardzo smaczna, do bezpośredniego spożycia, do krótkotrwałego przechowywania
White Satin F1ok. 95 dnipołowa III – koniec Vodmiana wczesna, bardzo plenna, kolor biały, niższa zawartość cukrów niż w marchwi tradycyjnej, duża zawartość błonnika i przeciwutleniaczy, do bezpośredniego spożycia, do mrożenia
Różne odmiany marchwi

Różne odmiany marchwi, autor: ShireShy, Pixabay

Kilka cennych rad

  • W uprawie marchwi bardzo ważne jest to, jakie zapewnimy jej sąsiedztwo. A najlepszym jest cebula, która chroni marchew przed jej największym wrogiem – szkodnikiem połyśnicą marchwianką. Dobrze jest również obok umieścić pory i koper, ich olejki eteryczne również odstraszają różne szkodniki. 
  • Zawsze warto również sadzić wkoło, nie tylko marchwi, aksamitki, które odstraszają mnóstwo szkodników. 
  • Marchewki nie sadzi się nigdy obok pomidorów, to sąsiedztwo wzajemnie sobie szkodzi.

A  wszystko o dobrych i złych sąsiadach dla marchwi znajdziesz tutaj:

Fot. główna: Odmiany marchwi, autor: Stephen Ausmus, commons.wikimedia.com

Przeczytaj także

Dodaj komentarz