Sztuka tworzenia topiarów to innymi słowy sztuka dekoracyjnego cięcia krzewów i drzew tzw. ars topiaria. Kreowanie finezyjnych kształtów i rzeźb z drzew, żywopłotów czy krzewów pozwala uzyskać niesamowite kształty dopełniające każdą misterną ogrodową aranżację. Możemy spotkać topiary o niezwykle finezyjnych kształtach, w tym proste typu spirale, kule, stożki po wyjątkowo fantazyjne figury, zwierząt, ludzi czy całe sceny rodzajowe. Tylko od wyobraźni mistrza topiarów zależy to, co ostatecznie wyczaruje on z niepozornego krzewu!
Co warto wiedzieć o sztuce tworzenia topiarów?
Topiary najczęściej kreowane są na podstawie wiecznie zielonych drzew i krzewów oraz żywopłotów. Najlepiej sprawdzają się w nich gatunki o gęstej masie igieł lub drobnych listkach, które rosną w zwartych kępach. Dawniej najczęściej tworzono topiary na bukszpanach, mirtach, ostrokrzewach, laurach, żywotnikach czy cisach, jednak obecnie gatunków podatnych na „strzyżenie” jest więcej.
Przycięte żywopłoty znane nam z licznych miejskich i podmiejskich krajobrazów to najprostsza z form topiarów, którą bez większego wysiłku możemy wykonać samodzielnie. Jednak bardziej skomplikowane stożki, kule, spirale czy figury wymagają już większego nakładu pracy, umiejętności artystycznych i ogrodniczych oraz sporego zapasu cierpliwości.
W ogrodach znaleźć możemy „sztuczne” warianty topiarów, które bazują na drucianych ramach, tworzących proste kontury oczekiwanego kształtu. Pozwalają one na szybkie stworzenie oczekiwanej figury poprzez pokrycie ich liśćmi i pędami bluszczy czy im podobnych pnączy. We wnętrza ramek wstawiane są także bukszpany lub inne krzewy, które docina się gdy zaczną wyrastać poza obręb konstrukcji.
Topiary – skąd wzięła się sztuka ich tworzenia?
Topiary to nazwa pochodząca od łacińskiego słowa topiarius oznaczającego „ogrodnika ozdobnego”. Historia ich kreowania sięga czasów starożytnego Rzymu, gdzie zagościły po raz pierwszy w ogrodach Juliusza Cezara za sprawą jego przyjaciela. Przedstawiały one miniaturowe sceny rodzajowe. Z czasem sztuka tworzenia topiarów rozwinęła się także w Chinach i Japonii w postaci form starych sosen lub zaokrąglonych kształtów przywodzących na myśl chmury. Nikt nie wyobraża sobie by ogród chiński czy ogród japoński pozbawione były przepięknych bonsai.
Europa na poważnie przyjęła sztukę rzeźbienia w krzewach i drzewach dopiero w okresie renesansu, kiedy to tworzono w ogrodach stożki, kule czy spirale, niskie żywopłoty z bukszpanu, które otaczały piękną linią kwiatowe rabaty, czego efektem były „dywanowe kompozycje”. Gdy w XX wieku Brytyjczycy stworzyli Arts and Crafts, sztuka tworzenia topiarów rozwinęła się jak nigdy wcześniej, tworząc połączenia z figur z kwiatami.
Obecnie najbardziej spektakularne kreacje topiarowe znaleźć można w ogrodach Cliveden w Buckinghamshire, Levens Hall w Cumbrii czy Hampton Court w Wielkiej Brytanii (tutaj znajdują się najstarsze z topiarów, które przetrwały w niezmiennej formie od XVII wieku!). Piękne dzieła roślinne znajdziemy również w Durbuy w Belgii, bądź Stanach Zjednoczonych w Ladew Topiary Gardens w Maryland.
O sztuce tworzenia topiarów w praktyce
Aranżacje ogrodowe z topiarami to prawdziwe dzieła sztuki, które warte są poświęcenia czasu i uwagi. Najważniejsze w kreacjach jest prawidłowe dobieranie gatunków, które będą zgodne z warunkami glebowymi oraz świetlnymi, którymi dysponuje nasz ogród. Doskonale zdają tutaj egzamin rośliny takie jak wspomniane bukszpany.
Fot. główna: judithshore14/pixabay.com
