Jak wygląda róża
Róża jest krzewem, który w warunkach naturalnych osiąga przeważnie do 3 m wysokości, wyjątkiem są róże pnące mogące osiągać nawet 30 m. Jej pędy najczęściej są koloru zielonego, czasem z czerwonymi przebarwieniami, przeważnie pokryte kolcami o bardzo różnej budowie, zdarza się, że pokryte są włosiem. Z czasem pędy drewnieją i pokrywa je pękająca kora w kolorze szaro-brunatnym. W zależności od gatunku, pędów wyrastających z korzeni jest różna ilość.
Liście róży są owalne lub jajowate, przeważnie na brzegach ząbkowane, ułożone skrętolegle na pędzie. Wierzchnia strona blaszki liściowej bywa błyszcząca lub matowa, spód nagi albo owłosiony, w zależności od gatunku. Roślina przed zimą traci liście.
Przeczytaj również: Różae herbaciane – najpiękniejsze odmiany
Kwiaty róży są bardzo różnej wielkości, pojedyncze lub pełne, wyrastające na różnej długości szypułkach pojedynczo lub zebrane w kwiatostany. U gatunków rosnących w naturze kolor płatków jest biały, różowy lub czerwony, tylko u gatunków i odmian hodowlanych różnorodność barw jest dużo większa. Kwiaty róży najczęściej mniej lub bardziej intensywnie pachną. Gdy przekwitną, w ich miejscu pojawiają się owalne lub podłożone owocostany długości od 5 do 50 mm, barwy najpierw zielonej, z czasem zmieniającej się w pomarańczową, następnie czerwienieją, ciemnieją, aż stają się czarne. W ich mięsistym wnętrzu znajdują się owoce w formie twardych niełupków.
Na powierzchni całej rośliny rozmieszczone są gruczoły, w których znajdują się olejki eteryczne. Wystarczy fragment z gruczołem rozetrzeć by poczuć intensywną woń, różną w zależności od gatunku róży. Nowością ostatnich lat są róże pienne, czyli róże szczepione na pniu. Można w ten sposób poprowadzić większość odmian.
Przeczytaj również: Dzika róża – uprawa i zastosowanie
Grupy róż
W klasyfikacji ogrodniczej wyróżnia się siedem grup całego mnóstwa odmian róż ozdobnych. Więcej o tym przeczytasz w przewodniku po grupach i odmianach róż ogrodowych.
Róże wielkokwiatowe
Róże wielkokwiatowe uprawia się przede wszystkim na kwiat cięty i to właśnie przede wszystkim należące do tej grupy kupujemy w kwiaciarniach. Mają bowiem najwyższą wartość handlową. Dorastają do 50 a nawet 120 cm wysokości, tworząc na pojedynczych, mocnych i wyprostowanych pędach pojedyncze kwiatostany. Najczęściej pięknie pachną. Ich uprawa jest dość wymagająca, a pielęgnacja pracochłonna, dlatego niezbyt często uprawiana jest w przydomowych ogródkach. Róża wielkokwiatowa wymaga żyznego podłoża oraz ciepłego, słonecznego i osłoniętego od wiatru stanowiska.
Sprawdź co zrobić, żeby róże dłużej stały w wazonie.
Róże rabatowe
To odmiany róż najczęściej goszczące w ogrodach. Zalicza się do nich róże wielokwiatowe, bukietowe oraz ich mieszańce. Mają piękne, duże, pachnące kwiaty, ale nie dorastają wyżej niż do 1 m. Bardzo długo i obficie kwitną, od czerwca do pierwszych przymrozków. Na jednym pędzie mogą mieć do nawet kilkudziesięciu kwiatów półpełnych lub pełnych. Mają niewielkie wymagania i są łatwe w uprawie. Można jest uprawiać zarówno w podłożu jak i w donicach na balkonach i tarasach.
Róże pnące
Róże pnące, to kolejna, niezwykle bogata grupa odmian róż, bardzo chętnie uprawianych w ogrodach. Ich pędy mogą być sztywne, ale również giętkie i przewieszające się. I choć w nazwie mają „pnące”, to nie posiadają organów czepnych, wymagają zatem podpór. Pięknie prezentują się na ścianach domów lub altan, na pergolach, murach i ogrodzeniach. Większość z odmian intensywnie pachnie, wiele powtarza kwitnienie. Ich kwiatostany mogą być pełne, półpełne, od malutkich do naprawdę imponujących wielkości.
Przeczytaj również: Najpiękniejsze róże do ogrodu
Róże okrywowe
Grupa róż okrywowych to róże niskopienne, ale obdarzone długimi pędami, która pokładają się na powierzchni ziemi tworząc niezwykle barwne, pachnące kobierce. Jeden pęd jest zdolny do wydania nawet kilkudziesięciu kwiatów. Rożne te zaczynają kwitnąć wczesnym latem, a ostatnie kwiaty ścina już mróz. Róże okrywowe są mało wymagające i proste w uprawie, do tego odporne na choroby. Pięknie prezentują się na zboczach i skarpach, albo w ogródkach skalnych. Można je również uprawiać w pojemnikach.
Róże angielskie
Róże angielskie to stosunkowo najpóźniej wyodrębniona grupa róż, do których zalicza się te o pełnych, dużych, pachnących kwiatach w jasnych, pastelowych kolorach. Odmiany te powtarzają kwitnienie w trakcie sezonu. Z jednej strony są to róże odporne na ataki patogenów chorobotwórczych, ale z drugiej źle znoszą niskie temperatury i często przemarzają.
Róże miniaturowe
Róże z grupy miniaturowych to odmiany niewielkich rozmiarów, idealne do sadzenia w małych ogródkach, w donicach na balkonach i tarasach ale również w pomieszczeniach. Miłośnicy róż, którzy ogrodu nie posiadają, mogą zatem cieszyć się ich pięknem uprawiając róże w doniczkach na parapecie w salonie. Odmiany róż miniaturowych są odporne zarówno na choroby jak i niskie temperatury i są łatwe w uprawie.
Róże parkowe
Róże parkowe można sadzić jako solitery, w dużych grupach po środku choćby trawnika albo w formie kolczastych, pięknie i bujnie kwitnących żywopłotów. A kwitną cały sezon aż do przymrozków i często pięknie i intensywnie pachną. Pędy mają sztywne i mocne i nie wymagają podpór. Są to odmiany odporne na niskie temperatury i na choroby.
Jak uprawiać róże
Królowe kwiatów, jak to królowe, mają swoje wymagania i bywają kapryśne. Dlatego uprawa róż, zwłaszcza tych szlachetnych odmian jest zajęciem dość wymagającym. Oczywiście są również odmiany, które tych wymagań mają niewiele i radzą sobie nawet przy niewielkiej ingerencji ogrodnika. Niezależnie od tego, na które odmiany się zdecydujemy, to odpowiednia pielęgnacja zasadzonych krzewów przyniesie wymierne efekty – przepięknie kwitnące i cudownie pachnące kwiaty. Ale by doczekać się takich efektów trzeba poznać tajniki uprawy róż i stosować się przynajmniej do kilku najważniejszych zasad.
Stanowisko dla róży
By zacząć uprawiać róże w ogrodzie, przede wszystkim trzeba dla nich wybrać odpowiednie stanowisko. Generalnie róże kochają słońce, ale są odmiany, które będą rosnąć w półcieniu. Jednak większość krzewów woli stanowiska słoneczne (min. przez 6 godzin dziennie) i przewiewne. Trzeba jednak zwrócić uwagę, że nie wszystkim różom odpowiada miejsce choćby przy murze, gdzie przewiew jest niewielki, a od muru bije dodatkowy żar.
Miejsce dla róży powinno być przewiewne, ale jednocześnie osłonięte od silnych wiatrów i przeciągów. Ciepłe, żeby wrażliwe krzewy nie przemarzały zimą. Różom należy zapewnić również odpowiednią ilość miejsca w zależności od odmiany.
Podłoże dla róży
Teraz podłoże – to musi być przepuszczalne, ale nie piaszczyste czy kamieniste. Najlepsze jest piaszczysto gliniaste, żeby utrzymywało wilgoć, ale nie tworzyły się zastoiny wodne. Róże w kwestii podłoża są dość wymagające. Im bardziej optymalne przygotujemy, tym piękniejsze kwiaty wyhodujemy. Trzeba zadbać od odpowiednie pH gleby, a to optymalne mieści się w granicach 6,0-7,0 (czyli oscylujące wokół obojętnego). Bogate kwitnienie zapewni próchnica, więc dobrze jest dostarczyć podłożu ziemi kompostowej, ziemi liściowej i torfu.
Róż nigdy nie sadzimy po świeżym nawożeniu obornikiem – zniszczy on bowiem korzenie!
Jak i kiedy sadzić róże
Róże można sadzić w bardzo różnych terminach, a jest to uwarunkowane rodzajem sadzonek, które posiadamy.
Róże z nagim korzeniem
Sadzenie róży najlepiej jest przeprowadzać jesienią, ewentualnie wczesną wiosną i zaraz po zakupie. Takie sadzonki kupujemy często owinięte czarnym streczem. Należy je odwinąć i umieścić na 2-3 godziny przed sadzeniem w pojemniku z wodą. W tym czasie możemy wykopać dołki. Jeśli ziemia jest jałowa, dołki powinny być większe i przed sadzeniem należy wypełnić je żyzną ziemią (kompostową np.). Miejsca w dołku powinno zostać tyle, by włożony do niego krzew miał rozprostowane korzenie. Miejsce okulizacji (szczepienia róż) róż powinno się po przysypaniu znaleźć pod powierzchnią ziemi (jakieś 3-5 cm). Dołek należy zasypać, docisnąć ziemię, zrobić wkoło niby fosę (woda nie będzie odpływać) i intensywnie podlać.
Jeśli nie mamy możliwości by od razy zasadzić krzewy, trzeba je koniecznie zadołować. Czyli wykopać w zacienionym miejscu niewielki dołek i korzenie przysypać ziemią. Nie można zapominać o ich podlewaniu. Można je również na kilka dni umieścić w chłodnym pomieszczeniu, ale korzenie owinąć wilgotną tkaniną i pilnować, żeby nie wyschła.
Jeśli dopuścimy do przesuszenia korzeni róż rośliny mogą zamrzeć!
Przed zimą krzewy róż powinny zostać dokładnie zabezpieczone kopczykami (ok. 20 cm). Zabezpieczą one rośliny przez przemarznięciem. Wiosną kopczyki należy rozgarnąć. Przed nadejściem silnych mrozów dobrze jest również okryć pędy gałązkami świerka lub agrowłókniną.
O tym jak zabezpieczyć róże na zimę przeczytasz tutaj.
Róże w donicach
Róże kupione w donicach można sadzić przez cały sezon wegetacyjny. Mają one bowiem dobrze rozbudowany system korzeniowy, którego w trakcie sadzenia nie uszkadzamy. Dołek pod róże powinien być nieco większy niż system korzeniowy wraz z ziemią. Jeśli jednak podłoże jest marnej jakości musi być sporo większy i wypełniony choćby kompostem.
Krzew z doniczki powinien być wyjęty bardzo ostrożnie, żeby nie rozbić bryły korzeniowej. I w tym wypadku miejsce okulizacji powinno się znaleźć jakieś 3 do 5 cm pod powierzchnią ziemi, nawet jeśli w donicy wystaje ponad. Dołek należy dokładnie zasypać, ugnieść, zrobić wkoło nieckę i obficie podlać.
Jeśli nie mamy możliwości od razu zasadzić róży, mogą one przez jakiś czas stać w cieniu, w osłoniętym od wiatru miejscu. Trzeba tylko pamiętać o ich podlewaniu.
Co sadzić obok róży
Ostatnio dużo pisze się o zasadach dobrego sąsiedztwa roślin (allelopatia roślin). To bezkosztowy sposób ochrony roślin przed szkodnikami i chorobami, bo chronią się wzajemnie same. Róże będą chronione przez posadzone obok lawendy i wszelkie gatunki i odmiany czosnków. Lawendy reklamować nie trzeba, ale mało znane są u nas czosnki ozdobne, których pięknie kwitnących odmian jest całe mnóstwo. Ich zapach odstraszy wiele szkodników róż. No i niezastąpione aksamitki (aksamitka wyniosła, aksamitka rozpierzchła, aksamitka wąskolistna), które chronią inne rośliny przed nicieniami.
O czosnkach ozdobnych przeczytacie tutaj.
Jak rozmnażać róże
Róże można rozmnażać na kilka sposobów i nie jest to czynność nazbyt skomplikowana. Wystarczy nieco wiedzy i cierpliwość. I jeśli są odmiany, które nas zachwycają i chcemy mieć ich więcej w ogrodzie, możemy sami o to zadbać bez ponoszenie kosztów zakupu nowych sadzonek.
Trzeba wiedzieć, że wiele odmian róż ma swoich właścicieli i nie wolno nam rozmnażać odmian przez nich stworzonych w celu sprzedaży ani nawet wymiany. Róże te są na licencji i dopiero po jej opłaceniu można to czynić. A więcej na ten temat przeczytacie tutaj: 5 tysięcy zł karty za patyczki hortensji?
Krzewy róż można rozmnażać wysiewając nasiona, poprzez odkłady, szczepienie na podkładce, sadzonki zielone oraz sadzonki zdrewniałe oraz przez podział.
Należy jednak mieć świadomość, że róża, którą stworzymy rozmnażając krzewy może nie przypominać rośliny matecznej, która często powstała w skutek wielu skomplikowanych procesów krzyżujących ze sobą wiele odmian. Często wiec nasze przyszłe dzieło będzie niespodzianką. Może się jednak okazać, że ta niespodzianka będzie jeszcze piękniejsza niż roślina, z której powstała. Warto więc eksperymentować i tworzyć.
Przeczytaj również: Jak sadzić róże z marketu?
Rozmnażanie róży z nasion
Rozmnażanie róż z nasion to tzw. rozmnażanie generatywne. I od razu spieszymy donieść, że nie wszystkie odmiany można rozmnożyć z nasion, a róże z wysiewu często znacząco różnią się od rośliny matecznej. Nie jest to również proste, bo nasiona przed wysiewem potrzebują stratyfikacji (przechłodzenia chociażby w lodówce), ch